Ενα πρωί στο εργοστάσιο της Toyota εμφανίστηκε αθόρυβα ο αρχιμηχανικός Taiichi Ohno, κρατώντας κάτι που έμοιαζε εντελώς παράταιρο για έναν βιομηχανικό χώρο: ένα μικρό κομμάτι άσπρη κιμωλία.
Οι εργάτες κοιτάχτηκαν μεταξύ τους και αναρωτήθηκαν: «Τι θα το κάνει αυτό;».
Πριν προλάβει όμως κανείς να ρωτήσει, ο Ohno έσκυψε και τράβηξε έναν κύκλο στο πάτωμα, ακριβώς δίπλα στη γραμμή παραγωγής.
Κατόπιν γύρισε προς την ομάδα.
- «Σήμερα», είπε ήρεμα, «θέλω κάποιος από εσάς να σταθεί εδώ μέσα».
- «Και… να κάνουμε τι;» ρώτησε διστακτικά ο υπεύθυνος βάρδιας.
- «Να παρατηρείτε. Μόνο αυτό».
Οι εργάτες δεν κατάλαβαν. Παρατήρηση; Χωρίς να αγγίξουν εργαλεία, χωρίς να λύσουν προβλήματα, χωρίς να βιαστούν να προλάβουν στόχους; Ολο αυτό ήταν σχεδόν αντίθετο με ό,τι όριζε η καθημερινότητά τους.
Κι όμως, ένας-ένας μπήκαν στον κύκλο.
Στην αρχή ένιωθαν αμήχανα. Το σώμα τους είχε μάθει να κινείται, όχι να μένει ακίνητο. Ώσπου, μετά από λίγα λεπτά, κάτι άρχισε να αλλάζει.
Μέσα από τον κύκλο, ο θόρυβος της γραμμής ακουγόταν διαφορετικός. Κάποιοι εργάτες δούλευαν υπερβολικά γρήγορα για να καλύψουν άλλους που καθυστερούσαν. Σε μια γωνία, οι τεχνικοί έκαναν μικρές διορθώσεις ξανά και ξανά στο ίδιο εξάρτημα. Ένα καρότσι με πρώτες ύλες έμενε διαρκώς άδειο χωρίς κανείς να το προσέχει.
Μια εργασία απαιτούσε δύο ανθρώπους - όχι γιατί ήταν δύσκολη, αλλά γιατί η διάταξη των εργαλείων ήταν λάθος.
Όλα αυτά ήταν εκεί, χρόνια. Μα κανείς δεν τα είχε προσέξει. Ή μάλλον: κανείς δεν είχε σταθεί να τα κοιτάξει.
Όταν τελείωσε η βάρδια, ο Ohno πλησίασε τον εργάτη που είχε μείνει περισσότερο στον κύκλο.
- «Τι έμαθες;», τον ρώτησε.
Ο εργάτης κοίταξε γύρω του, σαν να έβλεπε πρώτη φορά τον χώρο που είχε δουλέψει μια ζωή.
- «Ότι… έχουμε μάτια, αλλά συχνά δεν βλέπουμε», είπε δειλά.
Ο Ohno χαμογέλασε: «Ακριβώς. Η βελτίωση δεν ξεκινά από τα χέρια. Ξεκινά από τα μάτια».
Από εκείνη τη μέρα, ο κύκλος της κιμωλίας (chalk circle) έγινε θρύλος. Έγινε το απλούστερο, ίσως και το πιο επαναστατικό εργαλείο του Toyota Production System (TPS). Γιατί δεν απαιτούσε τεχνολογία, ούτε ειδικές γνώσεις. Ζητούσε κάτι πολύ πιο δύσκολο: να σταματήσουμε, να παρατηρήσουμε, να δούμε αυτό που πάντα ήταν μπροστά μας και δεν το βλέπαμε.
Και πολλές φορές, αυτή η στιγμή αρκεί για να αλλάξει ολόκληρη τη ροή. Όχι μόνο σε ένα εργοστάσιο - αλλά και στη ζωή μας.
