«Δεν βρίσκουμε προσωπικό». Είναι ίσως η πιο πολυχρησιμοποιημένη φράση της ελληνικής φιλοξενίας τα τελευταία χρόνια. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για δεκάδες χιλιάδες κενές θέσεις εργασίας, ενώ κάθε σεζόν επαναλαμβάνεται η ίδια συζήτηση: λίγοι υποψήφιοι, πολλές ανάγκες και επιχειρήσεις που δυσκολεύονται να βρουν προσωπικό.
Η πραγματικότητα, όμως, είναι πιο σύνθετη.
Δυστυχώς δεν αφορά μόνο τις μικρές οικογενειακές μονάδες με περιορισμένους πόρους. Αντίστοιχα φαινόμενα εμφανίζονται ακόμη και σε πολυτελή ξενοδοχεία, με υψηλές τιμές διανυκτέρευσης, σύγχρονες εγκαταστάσεις και ισχυρά εμπορικά σήματα. Εκεί όπου ο επισκέπτης απολαμβάνει μεν υπηρεσίες πέντε αστέρων, ωστόσο ο εργαζόμενος βιώνει μια εντελώς διαφορετική καθημερινότητα.
Πριν από λίγο καιρό, ένας παλιός σπουδαστής μου προσλήφθηκε σε ένα νεοσύστατο boutique ξενοδοχείο σε κοσμοπολίτικο νησί - με τιμή διανυκτέρευσης τα 300 ευρώ. Πρόκειται για ξενοδοχείο ελληνικών συμφερόντων, με πολύ γνωστό brand name (η οικογένεια δραστηριοποιείται και σε άλλους κλάδους). Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τού είχαν υποσχεθεί «τίμια» διαμονή και οργανωμένο εργασιακό περιβάλλον.
Η πραγματικότητα όμως ήταν απογοητευτική.
Το κατάλυμα όπου θα έμενε βρισκόταν σε άθλια κατάσταση. Δεν είχε ούτε καν καθαριστεί πριν την άφιξή του. Ηταν ένα αχούρι. Ενδεικτικά, πάνω στο κρεβάτι υπήρχε ένα παπλωματάκι μέσα στην βρόμα, σκισμένο, ενώ τα ντουλάπια ήταν ξεχαρφαλωμένα. Έλειπαν βασικά είδη καθημερινής χρήσης, ενώ χρειάστηκε να διαθέσει δικό του χρόνο και χρήματα, 400 ευρώ, για να το κάνει στοιχειωδώς κατοικήσιμο - για μερικές μέρες διέμεινε σε φίλους.
Σαν να μην έφτανε αυτό, μία ημέρα πριν ανοίξει το ξενοδοχείο, παρέλαβε μια στολή λερωμένη, με μόνιμους λεκέδες και τρία νούμερα μεγαλύτερη. Η διοίκηση τού ζήτησε να πληρώσει από την τσέπη του μοδίστρα, πλύσιμο και σιδέρωμα, ώστε να παρουσιαστεί ευπρεπής στη δουλειά...
Όταν ξεκίνησε, ζήτησε να διορθωθούν ορισμένα προβλήματα, ωστόσο η απάντηση ήταν... η σιωπή - εντέλει αποχώρησε μετά από ένα μήνα (φυσικά δεν πήρε δεκάρα πίσω από αυτά που αγόρασε - ό,τι αγόρασε, το πήρε μαζί του, "σιγά μην τους τα άφηνα" μου είπε).
Την ίδια στιγμή, οι δύο καμαριέρες καλούνταν να καθαρίζουν δεκαπέντε δωμάτια και όλους τους κοινόχρηστους χώρους χρησιμοποιώντας μία μόνο σακούλα απορριμμάτων, ενώ όταν υπήρχε έλλειψη προσωπικού μεταφέρονταν και στη λάντζα (ακριβοί στα πίτουρα και φθηνοί στο αλεύρι).
Το πρόβλημα σε αυτές τις περιπτώσεις δεν είναι μόνο οι συνθήκες. Είναι το μήνυμα που αυτές εκπέμπουν.
«Δεν σε βλέπουμε ως άνθρωπο. Σε βλέπουμε ως αναλώσιμο».
Η μεγαλύτερη παγίδα για έναν νέο εργαζόμενο είναι να πιστέψει ότι «τα πράγματα θα βελτιωθούν». Στις περισσότερες περιπτώσεις συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Αν πριν ακόμη ξεκινήσει η σεζόν η επιχείρηση αθετεί όσα υποσχέθηκε, αγνοεί τις βασικές συνθήκες αξιοπρεπούς διαβίωσης και μεταφέρει δαπάνες της στους εργαζομένους, δύσκολα θα αλλάξει συμπεριφορά όταν η πίεση αυξηθεί κατακόρυφα τον Ιούλιο και τον Αύγουστο.
Η αποχώρηση από μια τέτοια θέση εργασίας δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας. Αποτελεί πράξη ψυχικής και σωματικής αυτοπροστασίας. Οσο πιο νωρίς αποχωρήσει, τόσο καλύτερα για τον ίδιο.
Συχνά ακούμε ότι οι νέοι «δεν θέλουν να δουλέψουν». Ίσως, όμως, η σωστή ερώτηση να είναι διαφορετική.
Πόσοι, αλήθεια, θα ήθελαν να εργαστούν σε ένα τέτοιο τοξικό περιβάλλον, όπου με το καλημέρα αισθάνονται εξαπατημένοι - παρά τα φανταχτερό brand name;
Η φιλοξενία βασίζεται στους ανθρώπους. Δεν μπορείς να δημιουργήσεις μια εξαιρετική εμπειρία για τον επισκέπτη όταν η εμπειρία του ίδιου του εργαζομένου είναι τραγική. Οι επισκέπτες μπορεί να μη βλέπουν τι συμβαίνει στα παρασκήνια, όμως αργά ή γρήγορα θα το αισθανθούν μέσα από την ποιότητα της εξυπηρέτησης (και όταν δουν ότι το προσωπικό "ανακυκλώνεται" συνέχεια, όπως έγινε και στην περίπτωση του συγκεκριμένου ξενοδοχείου- και τα 7 άτομα αποχώρησαν μέσα σε δύο μήνες).
Ίσως, λοιπόν, η λύση στο πρόβλημα της έλλειψης προσωπικού να βρίσκεται αλλού. Ίσως να ξεκινά από κάτι πολύ πιο απλό: άρχισε να αντιμετωπίζεις τον εργαζόμενο με τον ίδιο σεβασμό που απαιτείς να δείχνει εκείνος στον πελάτη και δεν θα είσαι συνέχεια στην αναζήτηση προσωπικού...
