Μπαίνεις στο διαδίκτυο για να δεις τι γίνεται και να μην μένεις στην απ’ έξω (FoMO - fear of missing out). Πέφτεις πάνω σε ένα τίτλο με κεφαλαία γράμματα: «Συναγερμός στις παραλίες: Εμφανίστηκαν σε γνωστό τουριστικό θέρετρο, κίνδυνος για τους λουόμενους!». Από κάτω, μια φωτογραφία με ένα ψάρι που έχει δόντια που μοιάζουν με... κουνέλι. Η καρδιά σου χτυπά λίγο πιο γρήγορα. Ανοίγεις το λινκ, διαβάζεις για τον «εισβολέα» που απειλεί το καλοκαίρι μας. Σκρολάροντας, συναντάς και άλλους... λαγοκέφαλους. Εχουν την τιμητική τους...
Καλώς ήρθατε στο φετινό καλοκαίρι, όπου ο λαγοκέφαλος πήρε τη θέση του «πρωταγωνιστή» - είναι πλέον ο ορισμός του viral.
.jfif)
Η «Οικονομία» του Φόβου
Κάθε χρόνο, το «παιχνίδι» είναι γνωστό. Όταν ο υδράργυρος δεν έχει φτάσει ακόμα στα ύψη για να πουλήσουν οι ειδήσεις για τους καύσωνες, τα sites χρειάζονται επειγόντως κάτι άλλο για να «τσιμπήσει» το κοινό. Χρειάζονται το «τέρας» τους.
Η ανάγκη για clicks, likes και shares είναι η μηχανή που κινεί την τρομολαγνεία. Στην ψηφιακή εποχή, η αντικειμενική ενημέρωση έχει παραχωρήσει τη θέση της στη «συναισθηματική κατανάλωση». Ένας τίτλος που σε κάνει να φοβηθείς θα πάρει 10 φορές περισσότερα κλικ από ένα άρθρο για την οδική ασφάλεια ή τη σωστή κολύμβηση.
Η Πραγματικότητα πίσω από το… trend
Ας είμαστε ειλικρινείς:
• Οι λαγοκέφαλοι όντως υπάρχουν, από το 2005, και όντως είναι είδος που καταστρέφει το οικοσύστημα και τα αλιευτικά εργαλεία.
• Όμως ο πραγματικός κίνδυνος για τον μέσο λουόμενο είναι πρακτικά μηδαμινός μπροστά στους εκατοντάδες πνιγμούς που συμβαίνουν κάθε χρόνο στην Ελλάδα από απροσεξία, έλλειψη ναυαγοσωστών ή αλκοόλ/φαγητό - 330-370 το χρόνο, περίπου ένας πνιγμός τη μέρα.
• Κάθε χρόνο θρηνούμε ζωές στις θάλασσές μας από πνιγμούς, τραυματισμούς από ταχύπλοα και jet ski που παραβιάζουν τα όρια. Για αυτά, οι τίτλοι είναι λιγότερο «κραυγαλέοι» γιατί δεν έχουν το στοιχείο του «εξωτικού κακού» που πουλάει τόσο καλά.
Μασάμε ό,τι μας σερβίρουν;
Το πρόβλημα δεν είναι το ψάρι. Το πρόβλημα είναι το «σερβίρισμα». Όσο εμείς κάνουμε like σε οτιδήποτε μας προκαλεί τρόμο και το αναδημοσιεύουμε «για να προειδοποιήσουμε τους φίλους» ή για να αποσπάσουμε likes, τόσο τροφοδοτούμε ένα σύστημα που προτιμά να μας κρατά σε μια συνεχή κατάσταση ανησυχίας, παρά να μας προσφέρει ουσιαστική ενημέρωση για την ασφάλειά μας στη θάλασσα.
Την επόμενη φορά, λοιπόν, πριν πανικοβληθείς από μια είδηση για «εισβολείς», θυμήσου: Το καλοκαίρι στην Ελλάδα έχει πραγματικούς κινδύνους. Και ο πιο σοβαρός κίνδυνος έχει… δύο πόδια.
